Καλή εβδομάδα σε όλους τους αναγνώστες της στήλης! Ίσως αυτό που θα διαβάσεις να σου φανεί αντιφατικό, ιδιαίτερααπό τη στιγμή που προέρχεται από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας. Κι όμως, μετά από αρκετά χρόνια στον χώρο, δεν μπορώ να πω ότι είμαι άκριτος υποστηρικτής της ψυχοθεραπείας. Όχι επειδή αμφισβητώ την αξία της, αλλά γιατί έχω μάθει ότι η ίαση δεν είναι ποτέ μονοδιάστατη – είναι κάτι πολύ ευρύτερο από το να μιλάς μία ώρα την εβδομάδα σε έναν ειδικό.
Όταν ένας άνθρωπος που αγαπώ δυσκολεύεται με άγχος, κατάθλιψη ή ψυχική κόπωση, η πρώτη μου σκέψη δεν είναι απαραίτητα ότι πρέπει να δει κάποιον ειδικό. Η πρώτη μου σκέψη είναι ότι χρειάζεται να ξεκινήσει ένα ταξίδι ίασης. Και ναι, η ψυχοθεραπεία μπορεί να αποτελεί μέρος αυτού του ταξιδιού – αλλά δεν είναι ούτε η μόνη ούτε πάντα η σωστή αφετηρία.
Δυστυχώς, έχω δει από κοντά περιπτώσεις όπου η θεραπεία όχι μόνο δεν βοήθησε, αλλά επιβάρυνεεπιπλέον. Υπάρχει, άλλωστε, και επιστημονική βιβλιογραφία που αναγνωρίζει ότι, υπό προϋποθέσεις, η ψυχοθεραπεία μπορεί να αποδειχθεί ακόμη και επιβλαβής. Όταν κάποιος βρίσκεται ήδη σε ευάλωτη κατάσταση, μία κακή θεραπευτική πρακτική μπορεί να ενισχύσει τη σύγχυση, την ενοχή ή το αίσθημα ανεπάρκειας. Γι’ αυτό και δεν μπορώ να είμαι απόλυτη όταν πρόκειται για ανθρώπους που αγαπώ: δεν θέλω να ρισκάρω να πληγωθούν περισσότερο.
Για να είμαι ξεκάθαρη, εννοείται πως δεν είμαι κατά της θεραπείας. Αντιθέτως, πιστεύω βαθιά στη δύναμή της όταν γίνεται σωστά,με επαγγελματισμό, ενσυναίσθηση και ουσιαστική κατανόηση του ανθρώπου.Όμως, πριν φτάσουμε εκεί, υπάρχουν κάποιοι βασικοί πυλώνες της καθημερινής μας ζωής που αξίζει να εξετάσουμε. Παράγοντες που, αν παραμεληθούν, μπορούν από μόνοι τους να δημιουργήσουν ή να εντείνουν ψυχική δυσφορία.
Ένας από τους πιο υποτιμημένους – και ταυτόχρονα πιο καθοριστικούς – είναι ο ύπνος.
Θυμάμαι στην εφηβεία μου, όταν είχαμε αποφασίσει με μια φίλη μου να μείνουμε ξύπνιες όλη νύχτα. Η απόφαση συνοδεύτηκε από αρκετά ενεργειακά ποτά – μια ιδέα που τότε μας φάνταζε εξαιρετική! Καθώς οι ώρες περνούσαν, χωρίς τηλεόραση ή μέσα κοινωνικής δικτύωσης τότε, απλώς μιλούσαμε. Κάποια στιγμή παρατήρησα ότι τα πολύφωτα άρχισαν να «κουνιούνται», κι ότι η ταπετσαρία στον τοίχο άρχισε να «ξεκολλάει». Αυτό που βίωνα ήταν μια ήπια παραισθητική εμπειρία λόγω στέρησης ύπνου.
Ο εγκέφαλος χρειάζεται ύπνο για να ανακάμψει, να επεξεργαστεί συναισθήματα και να επαναρυθμιστεί.Όταν δεν του τον προσφέρουμε, αρχίζει να δυσλειτουργεί — όχι μόνο γνωστικά, αλλά και συναισθηματικά.
Πόσοι από εμάς ζούμε με χρόνια διαταραγμένο ύπνο; Ξυπνάμε υπερβολικά νωρίς, κοιμόμαστε πολύ αργά, δουλεύουμε εξαντλητικά, μεγαλώνουμε παιδιά, και θεωρούμε αυτή την εξάντληση «φυσιολογική». Κι όμως, η χρόνια στέρηση ύπνου μας καθιστά πιο ευάλωτους στο άγχος, στην κατάθλιψη, στην ευερεθιστότητα και,σε πιο ακραίες περιπτώσεις, σε εμπειρίες που μοιάζουν με ψυχωτικά συμπτώματα.
Συχνά συγχέουμε έννοιες και διαγνώσεις. Ξεχνάμε, ότι η σχιζοφρένεια, για παράδειγμα, δεν έχει καμία σχέση με «πολλαπλές προσωπικότητες», αλλά συνδέεται με παραισθήσεις – και η παρατεταμένη έλλειψη ύπνου μπορεί να προκαλέσει ή να μιμηθεί τέτοιες εμπειρίες που μοιάζουν ανησυχητικά παρόμοιες.
Αν έπρεπε να δώσω μία μόνο συμβουλή για την ψυχική υγεία, θα ήταν αυτή: φρόντισε τον ύπνο σου. Δεν είναι πολυτέλεια. Είναι βιολογική ανάγκη και ψυχικό θεμέλιο.
Πολλές φορές πιστεύουμε ότι «κάτι δεν πάει καλά με εμάς». Ότι μπορεί να έχουμε ένα σοβαρό ψυχικό πρόβλημα. Και όμως, σε αρκετές περιπτώσεις, αυτό που πραγματικά συμβαίνει είναι ότι το σώμα και το νευρικό μας σύστημα δεν ξεκουράζονται επαρκώς. Πριν αναζητήσουμε απαντήσεις σε διαγνώσεις και θεραπείες, αξίζει να ξεκινήσουμε από τα βασικά. Γιατί ο ύπνος μπορεί να μην θεραπεύει τα πάντα – αλλά χωρίς αυτόν, τίποτα δεν θεραπεύεται πραγματικά.
ΙουλίαΚαζάνα-McCarthy
Δρ. Κοινωνιολογίας (UniversityofSurrey, UK)
MSc Psychology (c.) (Brunel University of London)
Πιστοποιημένη Life Coach (International Coaching Federation, ICF)
SolutionFocused Θεραπεύτρια (BRIEF)
0 σχόλια: