Σάββατο 5 Οκτωβρίου 2013

Νυχτερινό τρένο για τη Λισαβόνα

Πολύ προσεγμένη μεταφορά, με λαμπρό καστ, του φιλοσοφικού μυθιστορήματος του Ελβετού Πολ Μερσιέ, μεταξύ Πορτογαλίας κι Ελβετίας, μεταξύ του δικτατορικού χτες και ενός πιθανόν υποσχόμενου σήμερα…

Είναι πάντα δύσκολο εγχείρημα η μεταφορά ενός πολυεπίπεδου, υπαρξιακών αναζητήσεων βιβλίου από το χαρτί στο σελιλόιντ. Εδώ, όμως, ο πολύπειρος δανός σκηνοθέτης προσεγγίζει εντυπωσιακά το στόχο του, αναμιγνύοντας τη φιλοσοφική σκέψη με την πλοκή και τη σημερινή δράση με τις επιστροφές στο παρελθόν, οι οποίες και καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος αυτής της καθαρά «ευρωπαϊκής» ταινίας.

Παρακολουθούμε τον Ρέιμοντ Γκρεγκόριους (Άιρονς, εξαιρετικός όπως πάντα), έναν μονήρη καθηγητή γλωσσολογίας στη Βέρνη της Ελβετίας, ο οποίος σώζει μια άγνωστη κοπελίτσα την ώρα που είναι έτοιμη να πηδήξει από μια γέφυρα. Κι ενώ η κοπέλα εξαφανίζεται, του μένει του καθηγητή το παλτό της. Μέσα στην τσέπη του θα βρει ένα βιβλιαράκι. Κάποιου πορτογάλου γιατρού, ονόματι Αμαντεόυ ντε Αλμέιντα Πράντου. Και καθώς ο φιλομαθής καθηγητής αρχίζει να το διαβάζει, γοητεύεται από τη σκέψη ενός ανθρώπου που είχε, προδήλως, τάξει τη ζωή του στην εσωτερική αναζήτηση• αλλά, όπως θα αποδειχθεί, και στον αντιδικτατορικό αγώνα κατά του καθεστώτος Σαλαζάρ που επί μισό αιώνα δίχασε την Πορτογαλία.

Ισορροπώντας σαγηνευτικά μεταξύ της αναζήτησης σκοπού εκ μέρους του καθηγητή –ο οποίος, σε μια παρόρμηση, εγκαταλείπει ζωή και υποχρεώσεις και παίρνει το «νυχτερινό τρένο για τη Λισαβόνα», ψάχνοντας τα ίχνη του Πράντου– και της αντιδικτατορικής δράσης στην Πορτογαλία –η οποία, μάλιστα, διανθίζεται κι από μια ιστορία έρωτα και ζήλειας μεταξύ του συγγραφέα-γιατρού, μιας συναγωνίστριας και του εραστή-συναγωνιστή της– η ταινία οπτικοποιεί θαυμάσια την ουσία του μυθιστορήματος.

Η φωτογραφία είναι εξαιρετική –είτε φιλμάρει την Πορτογαλία περασμένων δεκαετιών, είτε εκείνη του σήμερα.

Οι ερμηνείες είναι στο σύνολό τους πολύ καλές, με ένα επιπλέον εύσημο: αντί να βάλει τους ίδιους ηθοποιούς να υποδύονται τον χαρακτήρα τους τότε και τώρα, ο Άουγκουστ επιλέγει διπλή διανομή. Έτσι, την Εστεφάνια, λόγου χάρη, το αντικείμενο του πόθου και συναγωνίστρια του Πράντου, την υποδύεται η Λορόν στα νιάτα της και η Όλιν σήμερα, όταν ο Ελβετός καθηγητής την εντοπίζει σε ένα αγρόκτημα στην Ισπανία.

Μια κομψή «ευρωπαϊκή» ταινία που μπορεί να μην αναφλέγει τη σκέψη όπως το βιβλίο, της δίνει, όμως, άφθονη τροφή δίπλα σε πολύ ωραίες εικόνες.