Οι περισσότεροι έχουμε σκεφτεί έστω και μία φορά ότι με περισσότερα χρήματα η ζωή θα ήταν σαφώς πιο εύκολη. Και σε μεγάλο βαθμό αυτό ισχύει. Η οικονομική ασφάλεια μπορεί να περιορίσει το άγχος, να προσφέρει καλύτερη ποιότητα ζωής και να εξασφαλίσει πρόσβαση σε υπηρεσίες που διαφορετικά θα ήταν δύσκολα προσιτές.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον κλινικό ψυχολόγο David H. Rosmarin, που διδάσκει στην Ιατρική Σχολή του Harvard, υπάρχει μια πλευρά του πλούτου που σπάνια συζητιέται: όταν τα χρήματα αρχίζουν να αντικαθιστούν την επικοινωνία και τη συναισθηματική σύνδεση, μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά τις ανθρώπινες σχέσεις και, κατ' επέκταση, την ψυχική υγεία.
Όταν τα χρήματα γίνονται «υποκατάστατο» της επικοινωνίας
Ο David H. Rosmarin, έχοντας συνεργαστεί επί χρόνια με ιδιαίτερα εύπορες οικογένειες, παρατήρησε ένα κοινό μοτίβο. Πολλές φορές, οι οικονομικοί πόροι χρησιμοποιούνταν ως λύση για κάθε πρόβλημα, ακόμη και όταν αυτό απαιτούσε διάλογο, κατανόηση ή συναισθηματική στήριξη.
Σε αρκετές περιπτώσεις, οι οικογένειες προσπαθούσαν να επιλύσουν δύσκολες καταστάσεις μέσω της οικονομικής βοήθειας, χωρίς όμως να αντιμετωπίζουν τις βαθύτερες αιτίες. Το αποτέλεσμα ήταν οι σχέσεις να αποδυναμώνονται, ενώ τα συναισθήματα μοναξιάς και αποξένωσης γίνονταν εντονότερα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα χρήματα μπορούν να προσφέρουν ευκολίες, αλλά δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την εμπιστοσύνη, την ειλικρίνεια, την αγάπη ή την ουσιαστική παρουσία δίπλα στους ανθρώπους που έχουν ανάγκη.
Οι σχέσεις παραμένουν ο σημαντικότερος παράγοντας ευτυχίας
Τα συμπεράσματα αυτά συμβαδίζουν και με μία από τις πιο γνωστές επιστημονικές έρευνες για την ευτυχία, τη Harvard Study of Adult Development, η οποία δείχνει ότι οι στενές ανθρώπινες σχέσεις αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για τη μακροχρόνια ευεξία και την ποιότητα ζωής.
Άνθρωποι που διατηρούν ουσιαστικούς δεσμούς με την οικογένεια, τους φίλους ή τον σύντροφό τους εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, ενώ απολαμβάνουν καλύτερη ψυχική αλλά και σωματική υγεία. Με άλλα λόγια, η οικονομική επιτυχία μπορεί να κάνει την καθημερινότητα πιο άνετη, όμως δεν μπορεί από μόνη της να καλύψει την ανάγκη του ανθρώπου για ουσιαστική σύνδεση.
Τα χρήματα φέρνουν τελικά την ευτυχία;
Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή όσο το γνωστό «τα χρήματα δεν φέρνουν την ευτυχία». Σύγχρονες έρευνες δείχνουν ότι όσο αυξάνεται το εισόδημα, βελτιώνεται συνήθως και η συνολική ικανοποίηση από τη ζωή, κυρίως επειδή μειώνεται το άγχος που προκαλούν οι οικονομικές δυσκολίες. Η δυνατότητα πρόσβασης σε καλύτερη υγειονομική περίθαλψη, ποιοτικότερη κατοικία ή περισσότερο ελεύθερο χρόνο είναι παράγοντες που αναμφίβολα επηρεάζουν θετικά την ευημερία.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα χρήματα μπορούν να καλύψουν κάθε ανθρώπινη ανάγκη. Όπως υποστηρίζει και ο David H. Rosmarin, η ψυχική ισορροπία βασίζεται σε στοιχεία που δεν αγοράζονται: στην ειλικρινή επικοινωνία, στην αμοιβαία εμπιστοσύνη, στη συναισθηματική στήριξη και στην αγάπη.
Τα χρήματα μπορούν να κάνουν τη ζωή πιο εύκολη και να μειώσουν σημαντικά το άγχος της καθημερινότητας. Δεν αποτελούν όμως πανάκεια. Όταν γίνονται το μοναδικό μέσο επίλυσης των προβλημάτων ή αντικαθιστούν τις ουσιαστικές ανθρώπινες σχέσεις, ενδέχεται να δημιουργήσουν ένα διαφορετικό είδος κενού. Ίσως, τελικά, το πραγματικό ερώτημα να μην είναι αν τα χρήματα φέρνουν την ευτυχία, αλλά αν αφήνουμε χώρο στη ζωή μας για όλα εκείνα που δεν μπορούν να αγοραστούν.
0 σχόλια: