Η ευχαρίστηση δεν έρχεται μόνο από την κατανάλωση — από το γλυκό ή το ποτό ή ό,τι άλλο . Έρχεται από πριν. Από τη στιγμή που ξέρουμε ότι κάτι καλό πρόκειται να συμβεί.
Ο εγκέφαλος εκκρίνει ντοπαμίνη όταν περιμένει κάτι θετικό. Όχι μόνο όταν το απολαμβάνει. Η προσμονή είναι βιολογικά ανταμειβόμενη. Έτσι, η ουρά δεν είναι απλώς καθυστέρηση· γίνεται μέρος της εμπειρίας.
Γι’ αυτό συχνά συμβαίνει κάτι παράδοξο: όσο περισσότερο περιμένουμε, τόσο πιο «ωραίο» μας φαίνεται μετά. Εδώ ενεργοποιείται το φαινόμενο της δικαιολόγησης της προσπάθειας. Αν επενδύσαμε χρόνο και ενέργεια, τότε ο ψυχισμός μας αυξάνει την αξία του αποτελέσματος.
Στην ψυχοδυναμική σκέψη, η αναμονή δεν είναι ουδέτερη. Είναι εμπειρία που χαράζεται από νωρίς. Ο Sigmund Freud μίλησε για την αρχή της ευχαρίστησης και την αρχή της πραγματικότητας: το παιδί θέλει άμεση ικανοποίηση. Η ζωή, όμως, το μαθαίνει να περιμένει.
Ο Donald Winnicott και ο John Bowlby θα προσέθεταν ότι η ποιότητα αυτής της πρώτης αναμονής διαμορφώνει το βίωμα της προσδοκίας. Αν η ανταπόκριση είναι σταθερή, η αναμονή βιώνεται ως ανεκτή. Αν όχι, μπορεί να βιώνεται ως απειλή.
Η ουρά, λοιπόν, ασυνείδητα ενεργοποιεί κάτι γνώριμο: Περιμένω κάτι που θα με ικανοποιήσει. Θα έρθει; Αξίζει;
Στην ψυχαναλυτική οπτική, η επιθυμία τρέφεται από την έλλειψη. Αν κάτι δίνεται αμέσως, η ένταση πέφτει. Η ουρά παρατείνει την έλλειψη, αυξάνει τη φαντασίωση και φορτίζει το αντικείμενο με περισσότερη αξία. Είναι μια μικρή «ερωτική οικονομία». Το γλυκό ή το κοκτέιλ γίνεται η ανταμοιβή μετά τη ματαίωση.
Αν κάποιος αντέχει να περιμένει χωρίς άγχος, σημαίνει ότι εσωτερικά έχει βιώσει αξιόπιστη φροντίδα και προβλέψιμη ανταπόκριση. Η ουρά τότε δεν είναι απειλή. Είναι τελετουργία.
Για άλλους, όμως, η αναμονή μπορεί να ξυπνά θυμό, ανυπομονησία ή ανάγκη φυγής. Εκεί η ουρά αγγίζει παλιά βιώματα ασυνέπειας ή εγκατάλειψης.
Σε πιο υπαρξιακό επίπεδο, η ουρά είναι μεταβατικός χώρος. Δεν είσαι μέσα, δεν είσαι έξω. Είσαι καθ’ οδόν. Όπως στις μεταβάσεις της ζωής — από παιδί σε ενήλικα. Η αναμονή είναι το ψυχικό διάστημα όπου γεννιέται το νόημα.
Και όταν περιμένουμε για ένα «viral» μέρος, δεν περιμένουμε μόνο το προϊόν. Περιμένουμε να μας δουν, να ανήκουμε, να γίνουμε μέρος μιας αφήγησης. Η ουρά γίνεται σκηνή όπου το Εγώ συναντά το βλέμμα του Άλλου.
0 σχόλια: