Πώς το 3D καταστρέφει το σινεμά (μια άποψη χωρίς γυαλιά)

Πριν 12-13 χρόνια είχε βγει η “Έκτη Αίσθηση”, την θυμάσαι; Φυσικά τη θυμάσαι, υπέροχη ταινία. Κι είχε κι εκείνο το φινάλε, φοβερή ανατροπή, όλο το σινεμά παραμιλούσε μετά, χρόνια έχουν περάσει ακόμα θυμόμαστε πώς νιώσαμε το δευτερόλεπτο που καταλάβαμε ότι ο Bruce ήταν νεκρός. Γιατί τα λέω όλα αυτά;

Διότι ξαφνικά μετά την “Έκτη Αίσθηση” το σινεμά τρόμου πλημμύρισε με creepy παιδάκια και με βεβιασμένες και πλήρως ακατανόητες ΣΟΚΑΡΙΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΤΡΟΠΕΣ! που βύθιζαν ό,τι είχε προηγηθεί στην ανουσιότητα και τα πρόσωπα των θεατών να αγκαλιάζονται βαθιά και σφιχτά από τις χούφτες τους. Εν ολίγοις, ταινιάρα η “Έκτη Αίσθηση”, αλλά κάπου-κάπου εύχεσαι να μην είχε βγει ποτέ.

Σκεπτικό που μας οδηγεί στο “Avatar”. Το 3D στις ταινίες υπήρχε από πριν, πολύ πριν, γνωρίζοντας τις πρώτες του δόξες από κάτι απολυαστικά trashy sci-fi b-movies των ‘50s. Όπως και οι ανατροπές στο φινάλε υπήρχαν πριν την “Έκτη Αίσθηση”. Όμως το “Avatar”, σε αντίθεση με το “Attack of the 50 ft. Woman”, έγινε η εμπορικότερη ταινία στην ιστορία του σινεμά, προφανώς βοηθούμε πολύ κι από τις τσιμπημένες τιμές εισιτηρίων των 3D προβολών. Σκέψου: Το μέσο εισιτήριο σινεμά στις ΗΠΑ το 2010 κόστιζε $7.89, ενώ οι 3D προβολές κοστίζουν $14-16.

Τρίβαν τα χέρια τους οι κουστουμάτοι του Χόλιγουντ ξαφνικά. Από τη μια μέρα στην άλλη, όλα τα στούντιο άρχισαν να σκοντάφτουν στους εαυτούς τους πάνω στην πανικόβλητη προσπάθειά τους να βγάλουν τα πάντα σε 3D. Τα πάντα όμως. Ταινίες που είχαν αρχίσει να αναπτύσσονται με το σκεπτικό πως θα είναι κανονικές, δισδιάστατες. Ταινίες που ήδη γυρίζονταν. Ταινίες που είχαν γυριστεί κι απείχαν 3 μήνες από την κυκλοφορία τους στις αίθουσες.

Οι καρχαρίες μύρισαν αίμα, και το καημένο το κοινό έδειχνε αμέριμνο το πτερύγιο κι έλεγε “αχ τι ωραίο και κοφτερό που είναι, ας κάτσω λίγο εδώ να με ξεσκίσει”. Από το “Avatar” δεν έχουν περάσει ούτε δυο χρόνια, αλλά η τρομακτική ποσότητα 3D σκουπιδιού που έχουν δει τα ταλαίπωρα, ταλαίπωρα ματάκια μας από τότε, δεν περιγράφεται. Ούτε μετριέται. Δηλαδή μετριέται, αλλά ποιος μετράει τώρα.

Και άσε πες τα τσιμπημένα εισιτήρια. Είμαστε large τύποι. Αλλά συχνότερα από ό,τι όχι, αυτές οι τσαπατσούλικες προσπάθειες, δεν βλέπονται. Είδες μήπως σε 3D το “Last Airbender” του M. Night Shyamalan (σκηνοθέτη της “Έκτης Αίσθησης”, καλή ώρα); Ή την “Τιτανομαχία”; Ή την προηγούμενη βδομάδα τον “Κόναν”; Δε μπορώ να σκεφτώ πιο κατάλληλη λέξη, από την “λάσπη”. Μουντά χρώματα, πλήρες σκοτάδι, και τα εφέ μοιάζουν περισσότερο μουτζούρες πάνω σε κάτι που κάποτε έμοιαζε με ταινία, παρά με κάτι που όντως κάνει το θέαμα καλύτερο.

Ακόμα και οι καλές μετατροπές όμως. Η ανουσιότητα παραλύει τον εγκέφαλο - αν δεν το έχει κάνει προηγουμένως η 3D ζαλάδα. Το τελευταίο “Χάρι Πότερ” ή το “Captain America” που βγαίνει αύριο; Θαυμάσιες ταινίες. Και το επίπεδο παραγωγής τους είναι εξαιρετικό σε κάθε επίπεδο, ακόμα και στην μετατροπή σε 3D. Που θα πει, τα χρώματα δεν μοιάζουν άτονα, τα εφέ δεν μοιάζουν με μουτζούρες. Όλα ωραία και καλά. Αλλά; Και τι με αυτό; Το βάθος που φέρνει η 3η διάσταση, δεν προσθέτει τίποτα σε αυτές τις ταινίες. Το βάθος το αντιλαμβάνεσαι, δεν σου καίει τον εγκέφαλο, αλλά δεν έχει και κανέναν απολύτως λόγο ύπαρξης. Το ότι αυτές οι ταινίες δεν πληγώνονται από το ότι είναι σε 3D είναι το καλύτερο που μπορούμε να ελπίζουμε. Η τσέπη σου, πάλι, θα έχει ματώσει λίγο παραπάνω, χωρίς να υπάρχει λόγος.

Δεν απορρίπτουμε φυσικά μαζικά αυτή τη νέα τεχνολογία. Αλλά όπως κάθε τι νέο, πρέπει να χρησιμοποιείται σωστά, όταν έχει νόημα, κι όχι με τρόπο που απλά φέρνει μια περιστασιακή (και πλασματική) αύξηση στα τριμηνιαία έσοδα των στούντιο. Όταν ένας σκηνοθέτης ξεκινήσει να γυρίσει μια ταινία σε 3D, το κάνει επειδή έχει στο μυαλό του μια ιστορία ή έναν κινηματογραφικό κόσμο που οι δύο διαστάσεις δεν μπορούν να αναδείξουν όπως πρέπει.

Το “Avatar” ήταν όντως μια ταινία που δε νοείται χωρίς το 3D - κι όχι μόνο επειδή η σκέτη ιστορία ήταν απλοϊκή! Η νέα τεχνολογία όπως την εκμεταλλεύτηκε ο James Cameron, έφερε το δάσος των Na’vi στη ζωή, το ανέδειξε ως τον πρωταγωνιστικό χαρακτήρα που όντως ήταν, στο πλαίσιο της ταινίας. Κάθε φύλλο, κάθε δέντρο, ήταν ζωντανό. Η ομορφιά αυτή δεν θα μπορούσε ποτέ να έχει αναδειχθεί στις δύο διαστάσεις.

Σε άλλες περιπτώσεις, απενοχοποιημένων b-movies συνήθως τρόμου (όπως οι παλιές καλές των ‘50s που λέγαμε), η 3η διάσταση είναι ένα απλό gimmick, αλλά δίχως αναστολές χρησιμοποιείται προς απόλαυση του κάφρου θεατή. Παλουκώματα που βγαίνουν από την οθόνη, φλεγόμενα αμάξια που ίπτανται προς τα πάνω σου, αίματα που ξερνούνται κατευθείαν στα μούτρα του κοινού. Δε θα κατηγορήσει ποτέ κανείς ταινίες σαν το “Piranha 3D” ή το “Drive Angry” ή το “Final Destination 5” από τη στιγμή που χρησιμοποιούν το 3D τόσο αποτελεσματικά προς τέρψη του θεατή - και όταν έχει αποτελέσει μέρος της σύλληψης αυτών των ταινιών από πριν καν ξεκινήσουν να γυρίζονται. Είναι τίμιο 3D porn. Και τις λατρεύουμε γι’αυτό ακριβώς το λόγο.

Αλλά αν δεν είσαι αγνός μπιμουβάκιας σκηνοθέτης τρόμου ή ο James Cameron, σε εκλιπαρούμε: Σκέψου ένα 3D που έχει νόημα, ή απλά παράτα αυτό (κι εμάς) ήσυχους.

ΥΓ. Μια ευγενική προσφορά: Ζαλίζεσαι κάθε φορά που βλέπεις μια πρόχειρη 3D μετατροπή; Δεν αντέχεις τα χρώματα-λάσπη; Είσαι πιουρίστας και θες η ταινία να έρχεται στις δύο διαστάσεις όπως μας τις έμαθαν οι αδερφοί Lumiere; Έχεις όμως την ατυχία η παρέα σου να θέλει να δει καλά και ντε μια ταινία σε 3D ακόμα κι αν δεν πρόκειται να έρθει κατά πάνω σας ούτε ένα δόρυ; Σαν άλλο ΑΜΑΝ Teleshopping, σου έχουμε τη λύση.

Γυαλιά 2D για ταινίες 3D Γυαλιά δηλαδή που, ναι, μετατρέπουν την 3D εικόνα στο παλιό, καλό δισδιάστατο κάδρο.

Ευχαριστούμε, δεν κάνει τίποτα.