Η Φωτεινή Τσαλίκογλου μας είναι γνωστή από τα βιβλία της, την αρθρογραφία της και το ακαδημαϊκό της έργο. Είναι μια από τις γυναίκες πανεπιστημιακούς που κινείται σε πολλούς και διαφορετικούς χώρους – ψυχολογία, λογοτεχνία, ΜΜΕ, τέχνη, παιδί. Γι’ αυτό και αποκλείεται να μη βρει τον τρόπο να αγγίξει κάτι απ’ αυτά που κουβαλάμε μέσα μας...
Το νέο της βιβλίο ξεκινά με το τραγικό και τελειώνει με την ελπίδα. Η Βέρθα στα επτά της βιώνει έναν θάνατο στην οικογένειά της. Μετά απ’ αυτό τίποτα δεν είναι πια το ίδιο. Μια μητέρα που δεν μπορεί πια να αγαπήσει, ένα φάντασμα που έρχεται στο δωμάτιό της και της μαθαίνει ότι τα φαινόμενα απατούν, ένας πατέρας που πληρώνει για να ζει με αυταπάτες. Η Βέρθα, πολύ θυμωμένη και πολύ μόνη, δεν τολμά να φύγει μακριά από το αδιάφορο σπίτι της, γιατί φοβάται ότι δεν θα την αναζητήσει κανείς. Μένει, και ταυτόχρονα ξεφεύγει. Αναπτύσσει ένα ξεχωριστό χάρισμα: Βλέπει τι κρύβεται πίσω από τις εικόνες, πίσω από τις λέξεις, πίσω από τις ιστορίες που διηγούνται οι άνθρωποι. Κατά κάποιο τρόπο, της μιλούν οι άνθρωποι που έχουν πια φύγει. Στα 17 της γνωρίζει την κ. Μιράζ, που διδάσκει ζωγραφική στο σχολείο της. Μια γυναίκα, η οποία τη φέρνει σε επαφή με μερικά από τα μεγαλύτερα έργα τέχνης όλων των εποχών. Μαζί με τη Βέρθα βλέπουμε τους πίνακες και μοιραζόμαστε την ιστορία που κρύβεται πίσω από τον κάθε καλλιτέχνη και τη ζωή του – βίτσια και διαστροφές, απώλειες και χαμένες αγάπες, έρωτες και πάθη.
Η Φωτεινή Τσαλίκογλου βρίσκει έναν πρωτότυπο τρόπο να μας απαλλάξει από το στενάχωρο, να μας κάνει να δούμε την αισιόδοξη, τη μαγική, ή απλώς την άλλη πλευρά των πραγμάτων. Πώς τα καταφέρνει; Η Stylista μίλησε μαζί της και να η απάντησή της:
Η ιστορία ξεκινά με ένα τραγικό γεγονός και τελειώνει με ένα χαρμόσυνο. Πιστεύετε στον κύκλο της ζωής, ή είστε από χαρακτήρα αισιόδοξη?
To τραγικό γεγονός είναι ο θάνατος του πεντάχρονου μικρού αδελφού. Με αυτό ξεκινά το βιβλίο. Αμέσως μετά ξετυλίγεται ένα σκοτεινό αλλά και αναπάντεχα φωτεινό κουβάρι. Στο λαβύρινθο βρίσκεται η μικρή Βέρθα. Όμως από εκεί μέσα θα βγει αλλιώς, ζωντανή και δυνατή. Τη συναντάμε κάμποσα χρόνια μετά να είναι έγκυος και να περιμένει το μωρό της. Θέλω να πιστεύω στον κύκλο της ζωής. Γέννηση, θάνατος, γέννηση και πάλι, θάνατος και πάλι. Ίσως είναι ο μόνος τρόπος να φαντασιώνεις ότι ποτέ και κανένα τέλος δεν είναι τελεσίδικο και πως, από την άλλη μεριά, κάθε αρχή δεν είναι και τόσο αθώα όσο φαίνεται. Κάθε αρχή κρύβει και ένα παρελθόν όπως και κάθε τέλος κρύβει και μια άλλη εκδοχή ύπαρξης. Άλλωστε το ασυνείδητο μας δεν δέχεται το θάνατο. “Εγώ δεν θα πεθάνω ποτέ”, διατείνεται. Ίσως κάτι να ξέρει που εμείς αγνοούμε…..
Στο βιβλίο μιλάτε πολύ για τη δύναμη της αγάπης - και την έλλειψη της αγάπης. Η μεγάλη αγάπη και η μηδενική αγάπη μπορεί να μας οδηγήσουν στην ίδια κατεύθυνση?
Προσωπικά στη ζωή μου πάντα αναζητούσα τη μεγάλη αγάπη, εκείνη που μέσα στη μεγαλοσύνη της θα αγκάλιαζε τα πάντα (ακόμα και το θάνατο). Σαν συγγραφέας όμως αντιλαμβάνομαι ότι κάθε απόπειρα ικανοποίησης αυτής της αδηφάγου ανάγκης καταστέλλει τη δημιουργία. Η δημιουργία τρέφεται από την έλλειψη.
Από πού εμπνέεστε τα θέματά σας;
Από τις απώλειες που σημαδεύουν τη ζωή μου. Από την ηλικία των πέντε χρονών που έχασα την Ευγενία την αγαπημένη μου νταντά, κι ήταν σαν να έχανα τον κόσμο όλο. Στη συνέχεια, στα 15 μου, έχασα την προγιαγιά μου και πάει λέγοντας. Αναρίθμητες απώλειες προσώπων αγαπημένων, καταστάσεων, ιδανικών, εφηβικών οραμάτων. Όταν έγραφα «Το χάρισμα της Βέρθας» έχασα τη μαμά μου. Ο θάνατος αυτός μέτρησε πολύ στην έκβαση της ιστορία που αφηγούμαι στο βιβλίο μου. Δεν ισχυρίζομαι ότι ο θάνατος είναι η μόνη έμπνευση. Λέω απλά ότι σε έμενα η απώλεια έπαιζε πάντα ένα σημαδιακό και σημαίνοντα ρόλο. Στο να αγαπάω, στο να δουλεύω, στο να γράφω, στο να υπάρχω.
Στο βιβλίο "αναλύονται" έργα τέχνης και το υπόβαθρο που τα γέννησε. Για να γεννηθεί η υψηλή τέχνη πρέπει να προϋπάρχουν τραγικές συνθήκες?
Τι σημαίνει υψηλή τέχνη; Αν είναι αυτή που μας συγκινεί, που μας συγκλονίζει, που σαν σφυρί θρυμματίζει την παγωμένη μέσα μας θάλασσα, αν αυτό είναι υψηλή τέχνη, τότε, ναι! πιστεύω ότι μόνο μέσα από την οδύνη μπορεί να παραχθεί. Η οδύνη όμως είναι υποκειμενικό βίωμα. Δεν είναι ένα ορατό, απτό γεγονός. Η καταστροφή, η απώλεια, το πένθος, κατοικούν τη σκέψη και το λογισμό και προβάλλονται στο έργο. Όχι απαραίτητα για να ξορκιστούν και να αμβλυνθούν αλλά και για να αποτυπωθούν με μεγαλύτερη ευκρίνεια, για να συνομιλήσει καλύτερα ο δημιουργός μαζί τους. Σε αυτή την περίπτωση η υψηλή τέχνη είναι μια συνομιλία που παρακινείται από την οδύνη. Η πληρότητα φέρνει την πλαδαρότητα και τον εφησυχασμό.
Αναφέρεστε αρκετά στην εκμετάλλευση του πένθους αφενός και στο "ύποπτο πένθος" αφετέρου: Τι κρύβεται πίσω από τα φαινόμενα?
Το πένθος μας αναβαθμίζει αλλά και μας καταστρέφει αν αφεθούμε παθητικά σε αυτό. Μας αναβαθμίζει, όταν καταφέρουμε να υφαρπάξουμε τα κρυφά του δώρα χωρίς να διαλυθούμε. Μιλώ για τα δώρα της αυτογνωσίας, της ταπεινότητας, της συμπόνιας στον εαυτό μας και στον άλλον, της βαθύτητας του συναισθήματος και της σκέψης μας. Αν δεν διαλυθείς, αναδύεσαι ως ένας άλλος καλύτερος άνθρωπος. Η διεργασία του πένθους είναι το τίμημα που έχουμε να πληρώσουμε για να βγούμε πιο αληθινοί, πιο στοχαστικοί, πιο υποψιασμένοι στην πολυπλοκότητα των πραγμάτων. Με το πένθος αφήνουμε πίσω την παιδική μας ηλικία. Οδεύουμε σε ένα μεγάλωμα. Αξίζει να μη μας τρομοκρατεί αυτό. Αξίζει να μην συγκαλύπτουμε κάτω από το χαλί τον ψυχικό πόνο που μας γεννούν οι απώλειες στη ζωή μας.
Πηγή: stylista.gr
0 σχόλια: