Ένα γλυπτό που έφτασε στη ΔΕΘ το 1966
Η ιστορία ξεκινά το 1966, μια χρονιά σημαντικών αλλαγών για τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Η διοίκηση της προχωρούσε σε αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις με στόχο να ανανεώσει την εικόνα της Έκθεσης και να την παρουσιάσει ως έναν χώρο που εξέφραζε την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό της μεταπολεμικής Ελλάδας.
Στο πλαίσιο αυτό προκηρύχθηκε πανελλήνιος αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για τη νέα πύλη της ΔΕΘ. Ο Γιώργος Ζογγολόπουλος παρουσίασε την πρότασή του, η οποία απέσπασε το Α΄ βραβείο, και έτσι το μεγάλο γλυπτό πήρε τη θέση του στην είσοδο της Έκθεσης.
Γιατί το έλεγαν «σκουριά»;
Το υλικό που επέλεξε ο Ζογγολόπουλος ήταν εξίσου ασυνήθιστο με τη μορφή του έργου. Πρόκειται για Cor-ten, ένα κράμα μετάλλου με βάση τον χάλυβα και τον χαλκό, το οποίο έχει την ιδιότητα να δημιουργεί στην επιφάνειά του μια χαρακτηριστική προστατευτική πατίνα οξείδωσης. Έτσι αποκτά τη σκούρα καφέ, «σκουριασμένη» όψη που βλέπουμε σήμερα.
Ο Ζογγολόπουλος έφερε το υλικό από τη Γαλλία, καθώς εκείνη την εποχή δεν ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένο στην Ελλάδα. Για το κοινό, όμως, η εικόνα ήταν πρωτόγνωρη. Η αφαιρετική μορφή και το μεταλλικό υλικό δεν έμοιαζαν με όσα είχαν συνηθίσει να βλέπουν στους δημόσιους χώρους της πόλης.
Έτσι, δεν άργησαν να εμφανιστούν και τα σχόλια. Το γλυπτό αποκαλούνταν περιπαικτικά ακόμη και «σκουριά», ακριβώς λόγω της εμφάνισής του.
Από πού βγήκε το «εκατομμύριο»
Οι συζητήσεις γύρω από το κόστος κατασκευής του οδήγησαν αρκετούς Θεσσαλονικείς να του δώσουν το παρατσούκλι «το εκατομμύριο».
Στην πραγματικότητα, η αντιπαράθεση δεν αφορούσε μόνο το κόστος. Αφορούσε και την ίδια την ιδέα ενός τόσο μεγάλου αφαιρετικού έργου σε ένα από τα πιο κεντρικά σημεία της ΔΕΘ.
Το πρώτο μεγάλο έργο της αφαίρεσης
Το γλυπτό της ΔΕΘ θεωρείται το πρώτο γλυπτό του ρεύματος της αφαίρεσης που απέκτησε η Ελλάδα, γεγονός που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί η παρουσία του ήταν τόσο διαφορετική για τα δεδομένα της εποχής.
Η σύνθεσή του αποτελείται από μεγάλους διαδοχικούς μεταλλικούς όγκους, κύβους και ορθογώνια σχήματα που αναπτύσσονται προς τα πάνω. Η γεωμετρία τους δημιουργεί μια αίσθηση κίνησης και δυναμισμού, ενώ το φυσικό φως αλλάζει διαρκώς την εικόνα του έργου.
Δεν είναι, επομένως, ένα γλυπτό που παραμένει ίδιο καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας. Οι σκιές και οι αντανακλάσεις πάνω στο Cor-ten δημιουργούν διαφορετικές φωτοσκιάσεις, ανάλογα με την ώρα και τη θέση του ήλιου.
Νίκη της Σαμοθράκης & σύμβολο της ανάπτυξης
Το ερώτημα «τι παριστάνει;» έχει απασχολήσει αρκετούς μελετητές. Ο ίδιος ο Ζογγολόπουλος είχε αναφέρει ότι το έργο αποτελεί μια αφαιρετική απόδοση της Νίκης της Σαμοθράκης.
Μια άλλη προσέγγιση του ίδιου του καλλιτέχνη βλέπει στους ανοδικούς όγκους του γλυπτού τον δυναμισμό της ΔΕΘ και, κατ' επέκταση, της ίδιας της Θεσσαλονίκης: την ανάπτυξη, την κίνηση προς τα πάνω και την οικονομική και βιομηχανική εξέλιξη της μεταπολεμικής Ελλάδας.
Και μπορεί ο κόσμος να το γνώρισε κάποτε ως «σκουριά» ή «το εκατομμύριο», όμως το γλυπτό κατάφερε τελικά να γίνει κομμάτι της καθημερινής εικόνας της πόλης. Ίσως, λοιπόν, την επόμενη φορά που θα περάσετε από τη ΔΕΘ, αξίζει να το κοιτάξετε λίγο διαφορετικά.
Γιατί πίσω από ένα από τα πιο γνώριμα σημεία της Θεσσαλονίκης κρύβεται μια μικρή ιστορία για το πώς η πόλη χρειάστηκε χρόνο για να συνηθίσει το… καινούργιο.
Δείτε βίντεο
0 σχόλια: