Γιατί η ελληνική τηλεόραση βούτηξε τόσο βαθιά που έπιασε πάτο;

Είναι η οικονομική κρίση, η έλλειψη ταλέντου, το κακό γούστο των θεατών ή μήπως όλα αυτά μαζί που συντέλεσαν στο να μοιάζει η ελληνική τηλεόραση με κακομοίρη συγγενή;

Ξέρω τι περιμένεις να διαβάσεις από αυτό το κείμενο. Περιμένεις να σου κάνω μία ανάλυση του τι εστί τηλεόραση made in Greece, πώς ξεκίνησε και που κατάντησε. Και κυρίως γιατί κατάντησε έτσι όπως κατάντησε. Δεν χρειάζεται να έχεις πάρει ντοκτορά ως τηλεοπτικός κριτικός και να έχεις χύσει μελάνι γράφοντας για “σοβαρά” θέματα όπως το ποια είναι η νέα Μενεγάκη και για το αν ο Λιάτσος θα έπρεπε να γίνει διευθυντής ειδήσεων στη ΝΕΤ για να καταλάβεις ότι η ελληνική τιβί είναι για τα μπάζα. Και όχι τα μπάζα τα καλά – αυτά που σε βοηθούν να χτίσεις κατά τη σοφή ρήση “αν δεν μπαζώσεις, δεν χτίζεις” - αλλά από τα άλλα, τα οποία είναι μόνο σκουπίδια

Μια φορά και έναν καιρό, στις 20 Νοεμβρίου το 1989, ξεκίνησε στην Ελλάδα η ιδιωτική τηλεόραση και ο απλός κοσμάκης αποχαιρέτησε τον “Άγνωστο Πόλεμο”, το “Λούνα Παρκ”, το “Θέατρο της Δευτέρας”, την ΥΕΝΕΔ και την ΕΡΤ για να βάλει στο σαλόνι του, μέσα από το “κουτί” με το σεμέν πάνω, το Μεγάλο Κανάλι, Mega, με τις “Τρεις Χάριτες”, τους “Απαράδεκτους” και το “Ρετιρέ”. Δύο χρόνια αργότερα ο Ant1 εκπέμπει για πρώτη φορά. Ρούλα Κορομηλά, Μεγακλής Βιντιάδης, Νίκος Μαστοράκης, καλλιστεία, “Τροχός της Τύχης”. Χαμός. Και μετά ακολούθησαν κι άλλα ιδιωτικά κανάλια: Star Channel, New Channel, Alter, Seven, Σκάι που έγινε αργότερα Alpha.

Λίγο η τακτική των καναλιών να μην ξοδέψουν, λίγο το κακό ξεπατίκωμα από τις ανάλογες εκπομπές του εξωτερικού και λίγο η τακτική “παγωτό-γιαούρτι” (έπιασε το τάδε κανάλι με το ριάλιτι, άρα ας κάνουμε όλοι ριάλιτι) η ελληνική τηλεόραση άρχισε να φοράει τα βαρίδια της και να βουτά όλο και πιο βαθιά

H ελληνική τηλεόραση έμοιαζε με έναν ανθισμένο λωτό με χίλια πέταλα. Σαββατιάτικα σόου που έκαναν τα αντίστοιχα Ιταλικά να μοιάζουν ξεπέτες, τηλεπαιχνίδια που έδιναν ταξίδια, αυτοκίνητα, πλυντήρια, που σου έβρισκαν γυναίκα – άντρα – σκύλο, που σε έκαναν εκατομμυριούχο, σίριαλ, ξένες σειρές (Ριτζ από την “Τόλμη και Γοητεία” θα είσαι πάντα μέσα στην καρδιά μου), αμερικάνικες ταινίες, ειδήσεις χωρίς κρατικούς παρεμβατισμούς, νέοι και ωραίοι δημοσιογράφοι, ο Νίκος Χατζηνικολάου με γυαλιά κουκουβάγιας, τσαούσες. Αααχ, ήταν ωραίες οι εποχές εκείνες. Αν και για να είμαστε ειλικρινείς η καλή αισθητική (όχι στην αρχή της ιδιωτικής τηλεόρασης, αλλά στην τελευταία εφταετία) έλειπε από τα περισσότερα (όχι όλα) τηλεοπτικά προϊόντα, τα οποία (τα περισσότερα και πάλι) έμοιαζαν με προτηγανισμένες πατάτες σε φαστφουντάδικο. Γρήγορο ναι, πρόχειρο τι όχι;. Ναι και εδώ. Και βάλε και λίγη σως κακογουστιάς και κρύου χιούμορ.

Μέσα σε 25 χρόνια τα Ελληνικά Media αυξάνονταν πιο γρήγορα και από τον πληθυσμό της Ινδίας.

Μέχρι το 2007, η διαφημιστική δαπάνη αυξάνονταν κάθε χρόνο, ενώ τη χρονιά εκείνη το μικτό έσοδο των καναλιών έφτασε στα επίπεδα ρεκόρ των 630 εκατ. ευρώ. Ακόμα και το 2008 που στην Αμερική η μεσαία τάξη αυτοκτονούσε, οι χρηματιστές της Wall Street γινόντουσαν ζητιάνοι σε κάποιες από τις λεωφόρους της Νέας Υόρκης και στη Δυτική Ευρώπη άρχισαν να λένε το ψωμί ψωμάκι, εμείς εδώ τρώγαμε με χρυσά κουτάλια και νομίζαμε ότι τη γλιτώσαμε.

Αμ δε. Από τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια τηλεοπτικής παρακμής, όταν η διαφήμιση στην τηλεόραση εισήλθε σε τροχιά πτώσης. Τη συνέχεια την ξέρεις. Μνημόνιο, Μέρκελ, απεργίες, μείωση διαφημιστικής δαπάνης και άλλη μείωση και στο τέλος σχεδόν καθόλου.

Η πορεία της τηλεόρασης έγινε ο καθρέφτης της πορείας της ελληνικής κοινωνίας. Κρίση στο καλάθι της μέσης Ελληνίδας νοικοκυράς; Κρίση και στα πρωϊνάδικα. Κόψιμο μισθών στους υπαλλήλους; Κόψιμο και των σήριαλ και των πολλών πολλών σόου στο γυαλί. Όπως αναφέρει και το Marketing Week σε σχετικό άρθρο που έκανε “η οικονομική κρίση άρχισε να εμφανίζεται δειλά-δειλά και στην Ελλάδα, εκτιμήθηκε ως απόρροια της διεθνούς κρίσης και όχι των χρόνιων δυσλειτουργιών και παραδοξολογιών της ελληνικής αγοράς. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα τα εμπορικά τμήματα των μέσων να αντιδράσουν στην κρίση με λάθος τρόπο, προς λάθος κατεύθυνση, σπασμωδικά και επιλεκτικά”.

Μέχρι το 2007, η διαφημιστική δαπάνη αυξάνονταν κάθε χρόνο, ενώ τη χρονιά εκείνη το μικτό έσοδο των καναλιών έφτασε στα επίπεδα ρεκόρ των 630 εκατ. ευρώ

Μα ναι, γιατί η ιδιωτική τηλεόραση δεν είναι φρου-φρου και αρώματα είναι επιχειρήσεις. Επιχειρήσεις που πρέπει να να ζήσουν. Όσο πιο φθηνά τόσο πιο καλά. Γι αυτό και καταλήξαμε προ διετίας περίπου στην εποχή των ριάλιτι και την εποχή όπου οι ηθοποιοί, όπως για παράδειγμα ο Νίκος Καλογερόπουλος δήλωνε πως “η ελληνική τηλεόραση είναι χάλια και οι μισοί μαγειρεύουν ενώ οι άλλοι μισοί πεινάνε και κανείς δεν νοιάζεται που έχει γεμίσει ριάλιτι”.Oι τηλεοπτικοί σταθμοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με σοβαρά οικονομικά προβλήματα, τα οποία δημιουργήθηκαν από τα μειωμένα διαφημιστικά έσοδα, τα υψηλά κόστη λειτουργίας τους, αλλά και τον υψηλό τραπεζικό δανεισμό.

Λίγο η τακτική των καναλιών να μην ξοδέψουν, λίγο το κακό ξεπατίκωμα από τις ανάλογες εκπομπές του εξωτερικού και λίγο η τακτική “παγωτό-γιαούρτι” (έπιασε το τάδε κανάλι με το ριάλιτι, άρα ας κάνουμε όλοι ριάλιτι) η ελληνική τηλεόραση άρχισε να φοράει τα βαρίδια της και να βουτά όλο και πιο βαθιά, όλο και πιο χαμηλά.

Και φτάνουμε στο σήμερα. Ο Ant1 τα πρωινά τη βγάζει ξεροσφύρι χωρίς ούτε έναν πρωινό καφέ, ο Γιώργος Λιάγκας γράφει στο προσωπικό του blog: “Τα συναισθήματα είναι ανάμεικτα. Από τη μια, μεγάλη χαρά για το νέο ξεκίνημα, ικανοποίηση για το ότι διασωθήκαμε στον μεγάλο χαμό της κρίσης και, από την άλλη, θλίψη γιατί κανείς λογικά σκεπτόμενος δεν μπορεί πραγματικά να χαρεί όταν «παίζει» μόνος του. Είναι σαν να γίνεται πρωτάθλημα μόνο με τον Ολυμπιακό ή τον Παναθηναϊκό, χωρίς άλλη ομάδα. «Είστε τυχεροί, φέτος δεν έχετε αντίπαλο, άρα δεν έχετε άγχος», λένε οι μη γνωρίζοντες. Μα αν δεν έχεις ομοειδές προϊόν, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι κάποια στιγμή θα ακυρωθεί και η δική σου παρουσία. Είναι σαφώς προτιμότερο να συναγωνίζεσαι αντίστοιχα προγράμματα, παρά άγνωστα, τα οποία έτσι κι αλλιώς δεν μπορείς να κάνεις τίποτα για να χτυπήσεις"'. Με τη σειρά της και η Ελένη Μενεγάκη το κλαίει το πρωινό του Ant1 και μάλιστα στην πρεμιέρα της εκπομπής της.

Η καλή αισθητική (όχι στην αρχή της ιδιωτικής τηλεόρασης, αλλά στην τελευταία εφταετία) έλειπε από τα περισσότερα (όχι όλα) τηλεοπτικά προϊόντα, τα οποία (τα περισσότερα και πάλι) έμοιαζαν με προτηγανισμένες πατάτες σε φαστφουντάδικο

Οι ηθοποιοί την κάνουν εκτός τηλεόρασης, τα ελληνικά σήριαλ σβήνουν ένα ένα (και όσα υπήρχαν μέχρι πριν λίγο καιρό έβγαιναν χωρίς να πληρώνονται οι ηθοποιοί), το TV Μακεδονία ανασταίνει το Sex & the City (και κάνει και νούμερα – άκου τώρα), το Mega προβάλει τώρα (σε κανά μήνα δηλαδή) το Master Chef που έχει γυρίσει πέρυσι, ο Ant1 χαίρεται με το DWTS3 και τους ολίγον βήτα κατηγορίας συμμετέχοντες του και η Τουρκία κάνει την δική της επέλαση στην τιβί μας, θυμίζοντας μας εποχές που οι άνθρωποι πήγαιναν ακόμα στα βιντεοκλαμπ και έπαιρναν να δουν τούρκικα έργα και δύο κασέτες με τον Στάθη Ψάλτη.