Σάββατο 24 Νοεμβρίου 2012

Μια καλλονή του Μποτιτσέλι

Είναι νέα: μόλις 24 ετών. Είναι ωραία: ο αμερικανός συγγραφέας Φρανσίσκο Γκόλντμαν την έχει αποκαλέσει «μια καλλονή του Μποτιτσέλι». Είναι δυναμική: εκτός από δωρεάν παιδεία στη χώρα της ζητεί τώρα, ούτε λίγο ούτε πολύ, να ξεκινήσει μια κοινωνική επανάσταση. Είναι δημοφιλής: όταν επισκέφθηκε το Μεξικό τον περασμένο Ιούνιο, τα πλήθη στήθηκαν για ώρες στη βροχή για να τη δουν. «Σ' αγαπάω», της φώναζαν μερικοί, πετώντας της λουλούδια. «Αυτό το κορίτσι μ' έχει ξεμυαλίσει», έγραψε ο ελληνοβρετανός μουσικός Αλεξ Καπράνος, ένας από τους 500.000 φίλους της στο twitter.

Κι όμως, το πιο πιθανό είναι αυτό το κορίτσι να μην το έχετε ακούσει ποτέ. Λέγεται Καμίλα Βαγέχο και είναι η επικεφαλής των φοιτητών της Χιλής.

Οπως μας πληροφορούν οι «Νιου Γιορκ Τάιμς», η Χιλή έχει αναλογικά την ακριβότερη πανεπιστημιακή εκπαίδευση στον κόσμο: τα δίδακτρα φτάνουν τα 2.650 ευρώ τον χρόνο, τη στιγμή που ο μέσος ετήσιος μισθός δεν ξεπερνά τα 6.600 ευρώ. Ούτε όμως η Μέση Εκπαίδευση είναι δωρεάν: σε ποσοστό 60% οι έφηβοι είναι αναγκασμένοι να πληρώνουν για τη φοίτησή τους. Το βασικό δίλημμα για έναν νέο, έτσι, είναι ανάμεσα στο να υπερχρεωθεί και στο να μείνει αγράμματος.

Το 2011, ύστερα από δέκα χρόνια συζητήσεων, οι φοιτητές αποφάσισαν να αντιδράσουν. Δεκάδες σχολές και πανεπιστήμια καταλήφθηκαν, ενώ 200.000 φοιτητές διαδήλωναν κάθε εβδομάδα. Οι επεμβάσεις της Αστυνομίας ήταν συχνά βίαιες, ένα αγόρι σκοτώθηκε, υπήρξαν καταγγελίες για βασανιστήρια και σεξουαλική κακοποίηση. Η ίδια η Βαγέχο δέχθηκε δακρυγόνα από πολύ κοντινή απόσταση, το σώμα της έκαιγε για ημέρες.

Στο τέλος η κυβέρνηση αναγκάστηκε να κάνει υποχωρήσεις, ενώ απέλυσε και δύο υπουργούς. Αλλά ο αγώνας δεν σταμάτησε. Οπως εξηγεί η χιλιανή φοιτήτρια στον Πάτρικ Κίνγκσλεϊ της «Γκάρντιαν», που τη συνάντησε στο Λονδίνο με την ευκαιρία της συμμετοχής της στο συνέδριο της Εθνικής Φοιτητικής Ενωσης, η γενιά της ζητεί μια γενικότερη αναδιάρθρωση της νεοφιλελεύθερης χιλιανής κοινωνίας, που δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά από τα χρόνια του Πινοσέτ. «Συνειδητοποιήσαμε ότι το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο, είναι διαρθρωτικό», τονίζει. «Κι έτσι αρχίσαμε να συζητάμε τη σχέση ανάμεσα στην εκπαίδευση και στο οικονομικό μοντέλο της χώρας, που παράγει τρομακτικές ανισότητες».

Αν και κομμουνίστρια, η Βαγέχο έχει γνωρίσματα που τη διακρίνουν από άλλους ήρωες της παγκόσμιας επανάστασης. Ινδαλμά της, πρώτα απ' όλα, είναι ένας σοσιαλιστής: ο Σαλβαδόρ Αλιέντε, φυσικά. Επίσης, αντίθετα με το κίνημα των καταλήψεων που απορρίπτει την κοινοβουλευτική δημοκρατία, εκείνη σκέπτεται σοβαρά να θέσει υποψηφιότητα για το Κοινοβούλιο. «Δεν πρόκειται να αρνηθώ ότι δεν έχουμε όλοι στο κίνημά μας τις ίδιες απόψεις και δεν ξέρω αν αυτή η συζήτηση θα οδηγήσει κάποτε σε κάποιο αποτέλεσμα», σημειώνει. «Γνωρίζουμε όμως ότι η ίδια η συζήτηση είναι σημαντική». Να που η Λατινική Αμερική δίνει (ξανά) μαθήματα δημοκρατίας.