Τρελό Γαϊδούρι: Αρνητικά Συναισθήματα: Γιατί τα Φοβόμαστε;

Τα συναισθήματα αποτελούν μια ψυχική εμπειρία που γίνεται αντιληπτή μέσα από το σώμα μας. Έτσι καταλαβαίνουμε πως νιώθουμε χαρά ή λύπη, μέσα από διαφορετικά σημεία του εγκεφάλου που ανταποκρίνονται σε διαφορετικά συναισθήματα.

Έτσι, η πολυπλοκότητα του συστήματος των συναισθημάτων μας, ορίζει κατά πολύ το ποιοι είμαστε και πως αντιδρούμε στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος μας. Οι συγκινησιακές φορτίσεις μαζί με την λογική, ορίζουν την διαφορετικότητα μας. Ο συναισθηματικός κόσμος κατά ένα πολύ μεγάλο βαθμό διαμορφώνει την προσωπικότητα του ατόμου. Για παράδειγμα, ένα άτομο θεωρείται επιτυχημένο και ευτυχισμένο όταν εκφράζει συναισθήματα χαράς, αγάπης, ευτυχίας, γαλήνης, πληρότητας, αρμονίας, ευχαρίστησης. Αντίθετα, ένα άλλο άτομο θεωρείται μάλλον αποτυχημένο και μίζερο όταν εκφράζει συναισθήματα αρνητικά και σκοτεινά.

Λύπη, μίσος, δυστυχία, απελπισία, θυμός, αγωνία, άγχος, φόβος, ζήλια, φθόνος, ντροπή, είναι μερικά από τα ποιο συνηθισμένα αρνητικά συναισθήματα που οι άνθρωποι βιώνουν περισσότερο από ότι παραδέχονται.

Όσο και αν τα αρνούμαστε αυτά είναι εδώ μέσα στον ψυχισμό του κάθε ανθρώπου και καλείται να τα κατανοήσει και να τους δώσει μεγάλη σημασία μα και αξία. Τα συναισθήματα γενικά μας πληροφορούν την οποιαδήποτε στιγμή σταθούμε και αναλογιστούμε, για το πως αισθανόμαστε και για την κατάσταση της ψυχικής και σωματικής μας υγείας. Μπορούν να γίνουν οι σύμμαχοι μας και ένα πολύτιμο εργαλείο έτσι ώστε να μάθουμε να αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας και τους άλλους. Όταν για παράδειγμα το άτομο κατακλύζεται από αρνητικά συναισθήματα τότε αυτό μπορεί να είναι ένδειξη κάποιας σοβαρής παθολογίας όπως η κατάθλιψη ή η διαταραχή της προσωπικότητας.
Οι άνθρωποι προσπαθούν να εξορκίσουν τους φόβους τους και πολλές φορές μέσα από αμυντικούς μηχανισμούς όπως της άρνησης και της απώθησης, προσωρινά τα καταφέρνουν.

Όμως η πραγματικότητα μέσα από την δουλειά τους, την συναναστροφή με τους άλλους, την αναμέτρηση και τον ανταγωνισμό με τους συνανθρώπους τους, γεννά συνεχώς έντονα συναισθήματα πολλές φορές αρνητικά, που τους υπενθυμίζουν ότι παραμένουν στοιχειωμένοι από αυτά. Τα όνειρα, οι προσδοκίες, τα σχέδια, οι ελπίδες, οι υποσχέσεις, όλα αποτελούν μέρος αυτού του εσωτερικού πλάνου που έχει ως στόχο να μας οδηγήσει σε μονοπάτια ευτυχίας μέσα φυσικά από τον δρόμο των θετικών συναισθημάτων. Πολλές φορές μια τέτοια ενορχήστρωση είναι βαθιά καταναγκαστική και εντελώς ψευδής. Δηλαδή, το άτομο μέσα από αυτή την αγωνία του να ευτυχίσει, παραβλέπει την ωραιότητα της μετριότητας του, δηλαδή ότι η ζωή είναι γεμάτη ποικίλες στιγμές που απλά καλείται να συμμετάσχει και να αποδεχτεί αυτή την μεγάλη πολυπλοκότητα της ύπαρξης του άλλα και του κόσμου που το περιβάλει. Οι περισσότερες των στιγμών της ζωής είναι βέβαιο ότι για την πλειοψηφία των ανθρώπων ανήκουν σε μια κατάσταση μετριότητας, δηλαδή αισθάνονται την ένταση των συναισθημάτων τους σε ένα μεσαίο βαθμό.

Οι άνθρωποι φοβούνται τα αρνητικά τους συναισθήματα ίσως γιατί απλά τους φέρνουν σε επαφή με τα ελλείμματα τους, τα μειονεκτήματα τους, με την ανημποριά τους, με την θνησιμότητα τους, με το ευάλωτο της ύπαρξης τους.

Όπως υποστηρίζουν και οι έρευνες φαίνεται να υπάρχει μια ατομική προδιάθεση ως προς την ευχαρίστηση, τον πόνο, το άγχος, την γήρανση κλπ. Αλλά σαφώς πρέπει να αναλογιστούμε αν αυτή η γενετική προδιάθεση είναι και το κύριο αίτιο που αισθανόμαστε τα συναισθήματα μας με κύριο πρόσημο το θετικό ή το αρνητικό. Και βέβαια ως συνέχεια αυτού έρχεται το ερώτημα, αν οι πρόγονοι μας ήταν και εκείνοι περισσότερο χαρούμενοι παρά μίζεροι και κατηφείς τότε μήπως και εμείς θα έχουμε μεγαλύτερες πιθανότητες για συναισθήματα ηδονής και χαράς;

Κλείνοντας, θα ήθελα να δανειστώ τα λόγια του Βολταίρου:
“Ας παραδεχτούμε την ύπαρξη του κακού, δίχως να προσθέσουμε στις ασχήμιες της ζωής και την παράλογη αλαζονεία της άρνησης του.”
Νόρα Κοντοστεργίου
MSc.Ψυχολόγος- Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια

Πηγη